لیست کتابهای چاپ شده در پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای به شرح زیر می باشد. برای آشنایی با محتویات هر کتاب می توانید در ردیف معرفی کتاب بروی شکل کتاب کلیک نمایید و چکیده مربوطه را دانلود نمایید. جهت تهیه کتابها می توانید با شماره 82062346-021 تماس حاصل فرمایید.


ردیف عنوان کتاب معرفی کتاب
1 مبانی پرتو دهی مواد غذایی
2 مبانی علوم مهندسی هسته ای
3 انرژی
4 ایزوتوپهای پایدار و مبانی طراحی واحد های غنی سازی
5 ترکیبات فلوئور و عوارض آن در انسان
6 تولید هیدروژن با استفاده از انرژی هسته ای
7 چرخه سوخت هسته ای
8 روش های آزمایشگاهی رادیو ایزوتوپ
9 غنی سازی اورانیوم به روش سانتریفیوژ گازی
10 غنی سازی اورانیوم
11 فرآوری میکروبی و سولفید های فلزی
12 کاربرد ایزوتوپ نیتروژن
13 کاربرد صنعتی رادیو ایزوتوپها
14 کاربرد فناوری در گیاه پزشکی
15 کشاورزی هسته ای
16 حسابرسی و بازرسی مواد و موسسات هسته ای
17 داروسازی هسته ای
18 مبانی طیف سنج جرمی دام یون 4 قطبی
19 مبانی علوم هسته ای
20 محاسبات نرم و عصبی
21 مقابله با حوادث پرتویی
22 مقدمه ای بر گداخت به روش محصور سازی لختی
23 مکانیک کوانتومی
24 نقش ریز مغذی های معدنی در سلامت
25 فناوری هسته ای
26 مبانی سیاست گذاری راهبردی انرژی هسته ای
27 چرخه سوخت هسته ای از معدن تا پسمانداری
28 فیزیک لیزر پیشرفته
29 کاربردهای عملیاتی رادیو اکتیویته
30 کانسارهای اورانیوم
31 مبانی دارو سازی هسته ای
32 نانو کامپوزیت های پلیمر
33 آنالیزور راکتور هسته ای

+ نوشته شده توسط ر.ق.پ در یکشنبه 1393/01/17 و ساعت 8:17 |
ارتباط چند آیه با چند رابطه فیزیک-

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم- بسم الله الرحمن الرحیم

 وَالسَّمَاءَ بَنَینَاهَا بِأَیدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ«ذاریاعت-47»


و ما آسمان را با قدرت بنا کردیم، و همواره آن را وسعت


می‌بخشیم!  (نظریه انبساط پس از مهبانگ)


**************************************************************


... ُوَأَنْزَلْنَا الْحَدِیدَ فِیهِ بَأْسٌ شَدِیدٌ و َمَنَافِعُ لِلنَّاسِ ...


«حدید-25»


... و آهن را نازل کردیم که در آن نیروی شدید و منافعی


برای مردم است


(آهن، قویترین انرژی بستگی هسته ها)



**************************************************************


یوْمَ نَطْوِی السَّمَاءَ كَطَی السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِیدُهُ


وَعْدًا عَلَینَا إِنَّا كُنَّا فَاعِلِینَ«انبیا-104»


در آن روز که آسمان را چون طوماری در هم می‌پیچیم، (سپس)


همان گونه که آفرینش را آغاز کردیم، آن را بازمی‌گردانیم؛ این


وعده‌ای است بر ما، و قطعا آن را انجام خواهیم داد. 


(نظریه توقف انبساط،کاهش چگالی هستی و جمع شدگی)



****************************************************************


ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ وَهِی دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ ائْتِیا


طَوْعًا ...«فصلت-11»


سپس به آفرینش آسمان پرداخت، در حالی که بصورت


دود بود؛ به آن و به زمین دستور داد: «به وجود آیید


(نظریه مهبانگ- ماده سیاه.)


*******************************************************************




أَلَمْ تَرَ إِلَى رَبِّكَ كَیفَ مَدَّ الظِّلَّ وَلَوْ شَاءَ لَجَعَلَهُ سَاكِنًا ثُمَّ


جَعَلْنَا الشَّمْسَ عَلَیهِ دَلِیلًا «الفرقان/45»


آیا ندیدی چگونه پروردگارت سایه را گسترده ساخت؟! و


اگر می‌خواست آن را ساکن قرار می‌داد؛ سپس


خورشید را بر وجود آن دلیل قرار دادیم!


(مثال واضحی از در آشامی فوتونهای نور همانند


سیاهچاله ها)



*********************************************************

هُوَ الَّذِی جَعَلَ الشَّمْسَ ضِیاءً وَالْقَمَرَ نُورًا...«یونس-5»


او کسی است که خورشید را روشنایی، و ماه را نور قرار


داد...


(روشنایی و انرژی از گداخت هسته ای خورشید و


خاصیت انعکاسی ماه)



********************************************************************


وَسَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَائِبَینِ وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّیلَ


وَالنَّهَارَ«ابراهیم-33»

و خورشید و ماه را -که با برنامه منظمی درکارند- به

تسخیر شما درآورد؛ و شب و روز را (نیز) مسخر شما

ساخت؛

(برنامه منظم: قوانین گالیله، کپلر و نیوتن- تسخیر ماه و ]

خورشید در میدان گرانشی زمین: معادلات میدان

اینیشتین، نسبیت عام)


******************************************************************


وَجَعَلْنَا السَّمَاءَ سَقْفًا مَحْفُوظًا وَهُمْ عَنْ آیاتِهَا


مُعْرِضُونَ«الأنبیاء/32»


و آسمان را سقف محفوظی قرار دادیم؛ ولی آنها از آیات


آن روی‌گردانند. 


(حفاظ در برابر پرتوهای گاما، نوترون، ایکس، ذرات باردار،


پرتو UV و بسیاری از ذرات دیگر فقط وظیفه اولین لایه از


اولین آسمان )


****************************************************************



اللَّهُ الَّذِی رَفَعَ السَّمَاوَاتِ بِغَیرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى


الْعَرْشِ ...«رعد-2»


خدا همان کسی است که آسمانها را، بدون ستونهایی


که برای شما دیدنی باشد، برافراشت ...


 (گراویتون ها، مبادله کننده ها ی نیروی گرانش)



************************************************************



... وَلَا حَبَّةٍ فِی ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا یابِسٍ إِلَّا فِی


كِتَابٍ مُبِینٍ«انعام-59»


و نه هیچ دانه‌ای در تاریکیهای زمین، و نه هیچ تر و


خشکی وجود دارد، جز اینکه در کتابی آشکار [= در کتاب


علم خدا] ثبت است. (بیرون از مخروط فضا-زمان


اینیشتین –نسبیت خاص)



***********************************************************



أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِی الْأَرْضِ وَالْفُلْكَ تَجْرِی فِی


الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَیمْسِكُ السَّمَاءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ


إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِیمٌ«الحج/65»


آیا ندیدی که خداوند آنچه را در زمین است مسخر شما


کرد(نیروی گرانش)؛ و (نیز) کشتیهایی را که به فرمان او


بر صفحه اقیانوسها حرکت می‌کنند؛ (قوانین


ارشمیدوس) و آسمان [= کرات و سنگهای آسمانی‌] را


نگه می‌دارد، (نیروی گریز از مرکز) تا جز بفرمان او، بر


زمین فرو نیفتند(تساوی دو نیرو)؟ خداوند نسبت به مردم


رحیم و مهربان است! (F=G(m1m2/r2)=m(v2/r



*****************************************************



سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِیزُ الْحَكِیمُ«حدید-


آنچه در آسمانها و زمین است برای خدا تسبیح می‌گویند؛ و او عزیز و حکیم است.  (نظریه ابر ریسمانها)


*****************************************************



وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَیبِ لَا یعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ ... «انعام-59»


کلیدهای غیب، تنها نزد اوست؛ و جز او، کسی آنها را نمی داند ...


(نظریه فراتر از وحدت نیروها)



*****************************************************



... وَیعْلَمُ مَا فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا یعْلَمُهَا ... «انعام-59»


او آنچه را در خشکی و دریاست می‌داند؛ هیچ برگی (از درختی)


نمی‌افتد، مگر اینکه از آن آگاه است؛ (هوشمندی برانگیختگی و


واانگیختگی الکترونها در ترازهای اتمی- هزاره چهارم!!)


*****************************************************



اِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ «التکویر/1»


در آن هنگام که خورشید در هم پیچیده شود،(غالب شدن نیروی هسته


ای بر نیروی گرانش درون خورشید و انفجار آن همانند ستاره های


نوترونی)



*****************************************************



لَا الشَّمْسُ ینْبَغِی لَهَا أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّیلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِی


فَلَكٍ یسْبَحُونَ «یس/40»


نه خورشید را سزاست که به ماه رسد، و نه شب بر روز پیشی می‌گیرد؛


و هر کدام در مسیر خود شناورند.  (قوانین کپلر)



*****************************************************



...ْ عَالِمِ الْغَیبِ لَا یعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ فِی السَّمَاوَاتِ وَلَا فِی الْأَرْضِ وَلَا


أَصْغَرُ مِنْ ذَلِكَ وَلَا أَكْبَرُ إِلَّا فِی كِتَابٍ مُبِینٍ«سبا-3»


خداوندی که از غیب آگاه است به اندازه ی ذره‏ اى درآسمانها و در


زمین از وى پوشیده نیست و کوچکتر ازآن بزرگتر از آن نیست مگر


اینکه درکتاب روشن ثبت است.(ساختار اتمها ، مولکولها، کوارکها و... )



*****************************************************

+ نوشته شده توسط ر.ق.پ در پنجشنبه 1392/11/03 و ساعت 11:45 |

چاه پیمایی نفت با استفاده از نوترون

این دستگاه‌ها عمدتا از یک تک چشمه نوترونی Be Am/241 استفاده می کنند. البته تعداد کمی از آنها با استفاده از چشمه Pu/Be 239 یا Cf 252 که ماده ای با شکافت خود به خودی و گسیل نوترون است کار می­کنند، که در حال حاضر رو به منسوخ شدن است. چاه پیمایی نفت، عملیات دریافت اندازه­گیری‌های ژئوفیزیکی مختلف در چاههای نفت بمنظور ارزیابی کارایی آنها و زیست پذیری در اکتشاف و تولید آنها است. چشمه‌های نوترونی برای اندازه­ گیری میزان هیدروژن لایه‌های صخره­های اطراف سوراخ­های حفاری شده یک چاه نفت، از طریق اندازه‌گیری پرتوهای پس پراکنده شده عمل می کند. این اندازه­گیری به همراه سایر اندازه­گیری‌ها یک شاخصی از هیدروکربن­های موجود را ارائه می دهد.

 خود چشمه معمولاً از فلز مقاوم در مقابل خوردگی شیمیایی و با استحکام بالا ساخته می‌شوند. سپس داخل یک اتصال گاوی نصب یا جوش داده ‌شده و مشابه حالت چاه پیمایی نفت گاما به داخل چاه نفت فرستاده می‌شود. میزان پس پراکندگی‌ها ثبت و نتایج­، مورد تفسیر قرار می­گیرد. درحالیکه چاه پیمایی نفت نوترونی در کاربردهای یکسانی بعنوان چاه پیمایی گاما مورد استفاده قرار می­گیرند. اتصال گاوی Be Am/241به صورت گسترده­ای با مولدهای نوترونی­، که دیگر چشمه‌های بسته نیستند در حال جایگزینی است. بنابراین تعداد کمتری از چشمه‌های نوترونی Be Am/241 نسبت به Cs137 در حال گردش است. اتصالات گاوی نوترون محدوده­ای از طراحی‌های مختلف را دارد. چون H وn تقریبا هم جرم هستند لذا در اثر برخورد n با H پدیده پراکندگی یک پدیده  غالب است که در نتیجه از این پدیده می توان برای تخمین میزان H موجود در محیط استفاده کرد که به نحوی می­توان برای تخمین رطوبت محیط و هم وجود مواد H دار مانند هیدروکربن­ها بکار گرفته شود.

+ نوشته شده توسط ر.ق.پ در پنجشنبه 1392/11/03 و ساعت 11:29 |

مولد های ترموالکتریک رادیوایزوتوپ ها[1]

این دستگاه‌ها عمدتا از چشمه‌های Sr90یا Pu238 استفاده می­کنند و عمدتاً برای تولید برق در نواحی دور دست که برق نمی­تواند از طریق مولدهای متداول تولید شود بکار می روند. آنها بر اساس انرژی حرارتی تولید شده توسط جذب تابش از چشمه  رادیواکتیو برای تولید برق با استفاده از یک دستگاه ترموکوپل کار می کنند. سه کاربرد کلیدی آنها عبارتند از:

سفرهای فضایی: در اغلب کاوش های فضایی با مسافت طولانی و ماهواره‌ها اغلب از  RTGها (عمدتا حاوی Pu238 ) برای فراهم نمودن توان برای تجهیزات یا نگهداری آنها از منجمد شدن بکار می­رود. شمایل کاوش­های فضایی و فناوری‌های مرتبط بدین معنی است که آنها بندرت یافت می‌شوند.

باطری‌های قلب (ضربان ساز قلب): مقدار کوچکی از Pu238 تا دهه 1970 در ضربان سازها بمنظور فراهم کردن توان مادام العمر مورد استفاده قرار گرفت. آنها با بهبود فناوری باطری‌ها و به علت ایمنی و اهمیت قوانین، منسوخ شدند.

مولد برق نواحی دور دست: RTG ها برای تامین برق بمنظور تولید نور­، امواج رادیوئی­، چراغ دریائی بروی علائم راهنما در نواحی قطب شمال و همچنین برای تجهیزات شنیداری زیر آب برای مقاصد  نظامی بکار گرفته شدند. این تجهیزات نوعا شامل مقدار زیادی Sr90 تا حدود   TBq85/1 (kCi50) می­باشند. بسیاری از آنها در نواحی دور دست کانادا و ایالات جماهیر شوروی پراکنده شده­اند. RTG ها Sr90 شامل یک حفاظ استیل با پره‌های خنک کننده در بیرون آن می­باشند و چشمه Sr90 درون آن قرار دارد. اجزاء تولید برق بطور موثری درون حفاظ جایگذاری شده­اند. با فرسوده شدن مولدها، چشمه­ها قابل بازسازی و بکارگیری مجدد می باشند.

 توجه داشته باشید که RTG ضربان ساز بطور نسبی اکتیویته پائینی دارند و تابش آنها بطور غیرمحتمل، همچنین تابش RTG ها در اکتشافات فضایی نیز بطور غیرمحتملی دریافت می‌شوند. بعبارتی اکتیویته آنها کمتر از مقدار خارج شدن گسیل­ها است.

+ نوشته شده توسط ر.ق.پ در پنجشنبه 1392/11/03 و ساعت 11:24 |

چاه پیمایی نفت با استفاده از پرتوهای گاما

این دستگاه­ها عمدتا شامل یک تک چشمه­ی Cs137 است. چاه پیمایی نفت، عملیات دریافت اندازه‌گیری‌های ژئوفیزیکی مختلف در چاه‌های نفت بمنظور ارزیابی کارایی آنها و زیست پذیری در اکتشاف و تولید آنها است.

چشمه­های گاما برای اندازه­گیری چگالی لایه­های صخره­ای اطراف سوراخ­های حفاری شده چاه نفت از طریق اندازه­گیری­های پرتوهای پس پراکنده شده استفاده می‌شود. خود چشمه معمولا از فلز مقاوم در مقابل خوردگی و با استحکام بالا ساخته می‌شوند سپس داخل یک اتصال گاوی نصب یا جوش داده می‌شود. این ممکن است به عنوان یک کلیماتور برای تابش و فراهم کردن حفاظت اضافی برای چشمه در محیط داخل سوراخ حفاری شده بکار رود. چشمه و اتصال گاوی ساختار سختی برای ایستادگی در مقابل فشار خارجی زیاد‌، دما و خورنده‌های محیطی عمقی در چاه‌ها دارند.

چشمه و اتصال گاوی توسط سیم های بسیار محکم با سرعت عمق سنجی دقیق وارد چاه شده و شمارش ها و پالس های خروجی به دستگاه‌های شمارنده وارد و ثبت می گردد. این تجهیزات بطور بسیار وسیعی در صنعت نفت بکار می روند. در مواقع عدم نیاز در داخل کانتینرهای مخصوص قرار می گیرند. اغلب چشمه  چاه پیمایی نفت با استفاده از پرتو گاما  Cs137 است اگرچه بندرت CO60 نیز بکار می رود.

+ نوشته شده توسط ر.ق.پ در پنجشنبه 1392/11/03 و ساعت 11:21 |

تابش دهنده بذر و دانه ها

            این دستگاه معمولا از یک یا تعداد بیشتری از چشمه‌های Cs137 و گاهی اوقات CO60  استفاده می کند. دانه‌ها ضمن عبور از مقابل باریکه یا تعداد بیشتری از چشمه‌ها که در حفاظ های خاص خود قرار گرفته اند در یک میدان پرتوی گامای معمولا محدود عبور می کنند. یک تسمه نقاله بهمراه سامانه کنترل آن جهت عبور دانه‌ها وجود دارد. میزان پرتودهی با تنظیم سرعت حرکت تسمه نقاله رابطه مستقیم دارد. این دستگاه بطور وسیعی در اواخر دهه 1970 در ایالات جماهیر شوروی برای تابش دهی دانه‌ها و بذرها بمنظور بهبود کارایی محصول و به تاخیراندازی جوانه زنی حبوبات در هنگام درو کردن محصول بکار گرفته شد. این دستگاه معمولاً بصورت قابل حمل بروی کامیون ها قرار می گیرد و حتی قابلیت رفتن به مزارع را نیز پیدا می کند. از این رو می توان مناطق کشاورزی وسیعی را با این تجهیزات مورد پوشش قرار داد که در نتیجه هزینه را کاهش می­دهد.

چنین دستگاه­هایی برای آزمایش­های تحقیقاتی کشاورزی فراهم شده اند که قابلیت انتقال به سایت­های مختلف را دارند. چشمه بطور کاملا حقاظ شده­ای قرار دارند و تسمه نقاله مسیر مارپیچی شکل را طی می کند و در قسمتی از مسیر تحت پرتودهی قرار  می­گیرند. دو طرف مسیر ورودی و خروج دارای حفاظ های پرتوی ویژه ای می باشند که مانع پرتو گیری افراد می گردد. این دستگاه‌ها که بر روی یک کامیون قرار می­گیرند قابلیت حمل و نقل را پیدا می کنند، اما پرتودهی طولانی با استفاده از این دستگاه‌های قابل حمل انجام نشده است. مشخص نیست چه تعداد از این مدل پرتودهنده‌ها ساخته شده است ولی ممکن است برخی تاکنون غیر قابل استفاده باشند.

+ نوشته شده توسط ر.ق.پ در پنجشنبه 1392/11/03 و ساعت 11:16 |

ماشین تله تراپی (دور درمانی) چند باریکه (چاقوی گاما)

این دستگاه معمولا حاوی 200 چشمه CO 60 می­ باشد که در یک دستگاه کروی حفاظ دز قرار گرفته اند. یک واحد کنترل اجازه می­دهد باریکه‌های موازی شده از چشمه‌های منتخب در یک آرایه، بر روی دیواره تعریف شده نواحی درمانی متمرکز شوند. این دستگاه ها برای مقاصد پزشکی مورد استفاده قرار می گیرد که بوسیله آن، ناحیه مورد تمرکز توسط تقاطع باریکه‌های تابشی، سلول های تومور را از بین می برند، در واقع محل تلاقی چند خط (باریکه) در محل تومور قرار می گیرد. این فرآیند بیشتر برای سرطان مغز و سایر اختلالات مغزی بکار می رود. در اینجا نیز انتخاب میزان و مدت زمان پرتودهی بسیار حائز اهمیت است. عدم انتخاب صحیح مواد می­تواند موجب آسیب رساندن به نواحی مورد تابش­دهی شود. از این رو انتخاب دز مهم است.  چنانچه نیاز به تقاطع کمتری از باریکه­ها باشد تنها برخی از روزنه‌های کلیماتور جهت پرتودهی مورد استفاده قرار می گیرند. با توجه به اینکه محفظه نگهدارنده مانند یک محفظه نیم کروی شکل تو خالی می باشد لذا با قرارگیری سر بیمار داخل آن و ثابت کردن آن بمنظور عدم حرکت در حین تابش­دهی می توان همزمان از تمام زوایای ممکن به تومور حمله کرد.

+ نوشته شده توسط ر.ق.پ در پنجشنبه 1392/11/03 و ساعت 11:14 |
ماشین تله تراپی(دور درمانی)

این دستگاه که معمولا از یک تک چشمه CO60 تشکیل شده است دارای یک حفاظ معمولاً از جنس اورانیوم تهی شده می باشد که برای از بین بردن تومورها بکار می­رود. پس از تعیین محل دقیق تومور و تضمین هایی از جنس و نوع تومور همچنین ابعاد و محل قرارگیری تومور، میزان پرتو و مدت زمان لازم برای نابودی تومور (یا به اصطلاح خرد کردن آن) محاسبه می‌شود. این دستگاه که یک بازو متحرک با قابلیت دوران و حرکت را دارد می­تواند از زوایای مختلف بر روی نقطه­ی مورد نظر تنظیم گردد. پس از تنظیم با عمل شات کردن چشمه به دهانه کلیماتور نزدیک شده و پرتودهی آغاز می گردد.

این دستگاه در بسیاری از بیمارستان­های دنیا در سطح وسیع مورد استفاده قرار می گیرد و برای بسیاری از تومورهای سرطان بکار می رود. یکی از نکاتی که از دیدگاه بکارگیری این دستگاه بسیار حائز اهمیت است تشخیص محل دقیق‌، جنس و نوع تومور است که در نتیجه منجر به تعیین دقیق میزان و زمان پرتودهی می گردد.  چرا که در صورت عدم تعیین دقیق ممکن است باریکه بسیار قوی پرتو منجر به تخریب سلول های سالم و در برخی موارد آسیب رسانی به سامانه­های عصبی شود. در دهه 1960 و 1970 که اولین بکارگیری چنین تجهیزاتی بود در مواردی عدم تنظیم و محاسبه دقیق منجر به عواقب آنی و یا تاخیری، در افراد درمان شده گردید، به نحوی که در برخی موارد منجر به مرگ بیمار نیز شد. به همین سبب بکارگیری چنین اسبابی مستلزم تسلط کافی به سامانه می باشد.

+ نوشته شده توسط ر.ق.پ در پنجشنبه 1392/11/03 و ساعت 11:13 |
فهرست برخی کاربردهای تصویربرداری پزشکی هسته ای به شرح زیر است:

اهمیت فناوری هسته­اي در کاربردهاي پزشکي تقريباً از لحظه کشف پرتوx- بوسيله رونتگن در سال 1895 و کشف راديو­اکتيويته بوسيله بکرل در سال 1896 شروع گرديد. راديولوژي تشخيصی با استفاده از پرتوx-، براي دندان و پزشکي از جمله ماموگرافي، قسمت عمده راديولوژی را تشکيل می­دهد. در 30 سال گذشته، جايگزين­هائي براي عکس­برداري معمولي پرتوx- قابل دسترس بوده و بطور افزايشي جهت عکس­برداري اعضاء و بافتهايي که براحتي بوسيله تشخيص­هاي پرتوx- عادي قابل ديدن نيست، مورد استفاده قرار گرفته است. در سالهاي1970، روشهاي ديجيتالي فرآوريو جايگزيني عکس­هاي پرتوx- منجر به استفاده بالينی راديولوژي ديجيتالی و مقطع­نگاری کامپيوتري[1] (سی تی) گرديد. مقطع­نگاری گسيل پوزيترون[2] (پت)، و مقطع­نگاری رایانه‌ای تک فوتون[3] (اسپکت)، هر دو بطور گسترده در تشخیص بیماری­ها مورد استفاده قرار می گیرد. در این بخش این دو دستگاه را مورد بحث قرار می دهیم.

 

 مقطع نگاری رایانه­ای تک فوتونی (اسپکت)

اسپکت روشی است که در پزشکی هسته­ای در امر تشخیص بیماری کاربرد فراوانی دارد. این روش ابتدا در سال 1963 بوسيله کول[4] و ادواردز[5]  قبل از اختراع روشهاي مدرن باز ساخت عکس مقطع نگاری، ايجاد شد. از آن زمان، این روش بطور قابل ملاحظه­اي با بکار گيري دوربين گاما، کشف شده بوسيله آنگر[6] گسترش يافته است. هدف اسپکت، تعيين توزيع فضائي سه بعدي در داخل بدن يک بيمار که رادیو دارو به آن تزريق شده می باشد. با توجه به اين که يک راديو دارو در ناحيه­هائي تغليظ می يابد که در آن مورد استفاده بيولوژيکي قرار مي­گيرد، اسپکت قادر به اندازه­گيري فعاليتهاي زیستی و سوخت و ساز در بدن مي­باشد.

مقطع نگاری گسيل پوزيترون (پت)

     در اوايل سالهاي 1950 راديو نوکلوئيدهاي گسيلنده پوزيترون امکانات جامعي از عکسبرداري پزشکي را نسبت به اسپکت ارائه کردند.

دستگاه پت‌ براساس آشكارسازي دو فوتون گسيل شده keV 511 در راستاي مخالف ناشی از نابودی  پوزيترون و الكترون در ماده است. دو فوتون توسط دو آشكارساز متصل به مدار همفرودي[7] آشكار، و داده هاي جمع آوری شده در بسياری از زواياي حول محور بدن بيمار براي بازسازي تصوير توزيع اكتيويته در برش مورد نظر استفاده مي شود.  نمونه دستگاه پت كه چهار جفت آشكارساز دارد در پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای ساخته شده است.



[1] Computed Tomography (CT)

[2] Positron Emission  Tomography (PET)

[3] Single Photon Emission Computed Tomography )SPECT)

[4] Kuhl

[5] Edwards

[6] Anger

[7]  Coincidence

+ نوشته شده توسط ر.ق.پ در پنجشنبه 1392/11/03 و ساعت 11:5 |

فهرست برخی کاربرد رادیوایزوتوپها در صنعت :

 

*کاربردهای پزشکی

*پرتودهی غیر پزشکی محصولات

*سیستم های اندازه گیری

*سیستم های تصویربرداری

*آنالیز مواد

*استفاده‌های متفرقه

*واحد استریلیزه کردن صنعتی

*ماشین تله تراپی(دور درمانی)

*تابش دهنده خون

*ماشین تله تراپی (دور درمانی) چند باریکه (چاقوی گاما)

*تابش دهنده نمونه مقیاس کوچک

*تابش دهنده بذر و دانه ها

*مولد های ترموالکتریک رادیوایزوتوپ ها

*چاه پیمایی نفت با استفاده از پرتوهای گاما

*چاه پیمایی نفت با استفاده از نوترون

*پرتو افکن رادیو گرافی گاما

*رادیوگرافی گاما خط لوله با حرکت خزنده

*مقیاس سنج ها با اکتیویته بالا

*مقیاس سنج‌، چگالی و ضخامت گاما با انرژی پایین

*مقیاس سنج چگالی و ضخامت بتا

*تصويربرداري صنعتي سهبُعدي با استفاده از پرتو گاما

*مقیاس سنج رطوبت مواد به صورت توده ای

*مقیاس سنج چگالی و رطوبت خاک

*آنالیز کننده فلورسانس پرتوx

*ماشین براکی تراپی راه دور پس از بار گذاری

*حذف کننده استاتیک

*میله رادیواکتیو رسانای رعد و برق

*علائم شب نما

*آشکار ساز دود

*كاربردهاي رديابي

*آشكار سازي نشتي

*سطوح مشترك خط لوله

*الگوهاي جريان

*اندازه گيريهاي آهنگ جريان

*عوامل نشاندار

*رقيق سازي ردياب

*آناليز روکش

*زمانهاي اختلاط

*زمانهاي ماند

*پاسخ بسامد (فرکانس)

*اندازه گيريهاي دماي سطح

*ساليابي راديو اکتيو

*تعيين ساختار مولکولي

*کنترل حشرات

*بهينه سازي پليمر

*مطالعات جهش (موتاسيون) بيولوژيکي

*فرآوري شيمي هسته اي

*بهداشتي نمودن لجن

*فرآوري گازهاي خروجي از دودكش

*حركت گل و لاي در بندرگاه‌ها

*مطالعات آلودگي ساحلي پراكندگي پسمان

*آب شناسي و مديريت منابع آب

+ نوشته شده توسط ر.ق.پ در پنجشنبه 1392/11/03 و ساعت 11:1 |