تعريف فيزيك پزشكي:

فيزيك پزشكي شاخه اي از علم طب است كه در راستاي ارتباط اصول فيزيك با تشخيص و درمان پزشكي بكار مي رود. كاربردهاي اين رشته شامل بكارگيري مفاهيم و روشهاي فيزيكي براي درك فيزيولوژي و عملكرد بدن انسان در سلامت و بيماريها، طراحي و استفاد ه از ايده ها و تكنيك هاي جديد و دقيق براي مشاوره در تشخيص، پيشگيري و درمان مؤثر، و حصول اطمينان مداوم در بكارگيري صحيح و مؤثر ابزارها و سيستم هاي تشخيصي و درماني در پزشكي مي باشد.

 

دكتراي فيزيك پزشكي:

متخصصيني هستند كه دوره فيزيك پزشكي را در داخل و يا خارج از كشور طي نموده و به اخذ درجه دكتراي در فــيزيك پزشكي ( PhD ) در يكي از گرايش هاي تخصصي اين رشته نائل شده اند.

اهداف:

1- ايجاد آگاهي و شناخت پزشكان و كادرهاي پزشكي به علوم و فنون لازم در بكارگيري و استفاد ه از ابزارها و دستگاههاي پــــزشكي از طريـــــق آموزش هاي مداوم، برگــــزاري دوره هاي نظري و عملي، برگزاري كــــارگاههاي آموزشي، انتشــار جزوه ها، بــــروشور و دفترچه هاي آموزشي، همكاري و مشاوره مقطــــعي و يا مستمر در بخشـهاي تشخيصي و درماني و ديگر روشهاي آموزشي.

2- تأمين سلامت و حفاظت كاركنــان و بيماران و نسل هاي حال و آينده جامعه در مقابل صدمات و تشعشعات ناشي از بكارگيري ابزارها، تكنيك ها و دستگاههاي پزشكي مربوطه و كاربرد صحيح آنها.

3- تضمين كيفيت كاركرد دستگاهها و ابزارهاي پزشكي مربوطه.

4- حصول اطمينان در انتخاب و تعيين دستگاهها و ابزارهاي پزشكي مربوطه در زمان خريد.

5- حصول اطمينان از صحت قراردادهاي مربوط به انعقاد و اجراي فرآيندهاي خريد، نصب، راه اندازي، نگهداري و بهره برداري.

6- حصول اطمينان از مطابقت عملكرد دستگاههاي خريداري شده و نصب شده با مشخصات ذكر شده توسط توليد كننده و يا فروشنده از طريــق انجام تست هاي پذيرش دستگاه.

7- حصول اطمينان از صحيح بودن طرحهاي درمان در تله تراپي و براكي تراپي.

8- توسعه و معرفي تكنيك ها، روشها، و دستگاههاي جديد و موثر در تشخيص و درمان، تنظيم و تدوين پروتكل ها و دستورالعمل هاي لازم در اين ارتباط.

 

شرح وظائف دكتراي فيزيك پزشكي:

1- آموزش كاربران، پرسنل و بيماران در زمينه هاي حفاظت پرتوي، كاركرد با ابزارها و دستگاههاي مربوطه و بكارگيري روشهاي و تكنيك هاي مناسب در تشخيص و درمان.

2- نظارت و مشاوره فني مداوم در بخشهاي تشخيصي و درماني در زمينه بكارگيري صحيح و موثر ابزارها و تكنيك ها و دستگاههاي پزشكي مربوطه و عملكرد پرسنل آنها.

3- انجام تست هاي دوره اي كنترل كيفي دستگاههاي پزشكي مربوطه و بررسي عملكرد آنها در حين استفاده و تدوين و ارائه گزارش نتايج به همراه پيشنهاد عملي در جهت رفع نقايص.

4- كاليبره كردن دستگاههاي پزشكي مربوطه و اقدام براي رفع نقايص فيزيكي، تكنيكي و حفاظتي در جهت بهبود كيفيت كاركرد آنها و تضمين سلامت بيمار و پرسنل.

5- ارائه مشاوره و تائيد رعايت اصول حفاظتي پرتوي در طرحهاي ساختماني بخشهاي پزشكي مربوطه و نظارت علمي بر حسن اجراي اين طرحها در زمان ساخت و راه اندازي اين بخشها، و ارائه گزارش نهائي به مسئولين ذيربط.

6- دزيمتري و انجام تست هاي دوره اي در زمينه پرتودهي دستگاهها، منابع راديواكتيو باز و بسته و تكنيكهايي كه با تشعشع يونيزان كار مي كنند و حفاظت پرتوي بيــــماران و پرسنل و افراد جامعه و اعلام وضعيت و گزارش به مراجع ذيــــصلاح يا طرف قرار داد.

7- مشاوره و نظارت در خريد، نصب، راه اندازي، تعمير و نگهداري دستگاههاي پزشكي مربوطه ( مجوز ورود دستگاهها بر عهده مراجع ذيربط مي باشد).

8- انجام تست هاي پذيرش دستگاهها پس از نصب و راه اندازي توسط شركت هاي سازنده و يا فروشنده دستگاههاي مربوطه، و ارائه گزارش به مراجع ذيصلاح و يا طرف قرار داد.

9- ارائه خدمات در بخشهاي راديوتراپي شامل: محاسبه دوز، طـــــراحي و تعيـــــين روشها و پروتكل هاي تكنيكي درمـــان با اشعه، تعيين فيلد درماني با بكارگيري روشها و محاسبات دستي، كامپيـــوتري، دستگاهــهاي شبيه سازي و ابزارهاي فيزيكي مربوطه.

10- نظارت بر ترخيص بيماران تحت درمان با مواد راديواكتيو باز و بسته و ارائه مشاوره به آنها در ارتباط با حفاظت پرتوي در بخشهاي پزشكي هسته اي و راديوتراپي.

11- تحقيق و توسعه و معرفي تكنيك ها، ابزارها، دستگاهها و روشهاي جديد و راه انــــدازي آنها در بخشهاي مربـــــوطه در چهارچوب قرار دادها و وظائف محوله تـــوسط مراجع ذيربـــــط و يا طرف قرار داد.

12- تدوين استانداردها و شيوه نامه ها، تهيه دستورالعمل ها و آئين نامه هاي لازم در زمينه عملكرد دستگاهها، نكــــــات حفاظتي، كاليـــــبراسيون، تست هاي دوره اي و كليه موارد مندرج در بندهاي فوق در صورت درخواست مراجع ذيصلاح.

13- تهيه دستورالعمل ها، آئين نامه ها و شيوه نامه هاي داخل بخشي لازم در زمينه عملكرد دستگاهها، كاليبراسيون و تست هاي دوره اي و كليه موارد مندرج در بندهــــاي فوق جهت مراجع طرف قرار داد در چهارچـــــوب قوانين و استانداردهاي مصوب.

14- ارائه خدمات مشــــاوره اي در زمينه بكارگيري پرسنل فني، گردش كار و مديريت بخشي در بخشهاي پزشكي مربوطه.

بخشهاي پزشكي و موسساتي كه از نظارت و خدمات فوق بهره مي برند:

الف- بخشها و مراكز تصويربرداري شامل: سي تي اسكن- MRI- راديولوژي- فلورئــوسكــوپي- اندازه گيري دانسيته استخوان- ماموگرافي- آنژيوگرافي- اكو- CATLAB- طيف نگاري.

ب- بخشها و مراكز پزشكي هسته اي شامل: گاماكمرا- SPECT- PET- اندازه گيري جذب يد- RIA- سيستمهاي آزمايشگاهي تشخيصي طبي راديواكتيو- درمان توسط چشمه هاي راديواكتيو باز.

ج- بخشها و مراكز راديوتراپي شامل: دستگاهها و روشهاي تله تراپي- براكي تراپي- راديوسرجري و گامانايف، سيمولاتور، طراحي درمان.

د- بخشها و مراكز تشخيصي و درماني كه از پرتوهاي غيريونيزان استفاده مي كنند شامل: اولتراسوند- سنگ شكن- الكترومغناطيس، ليزرهاي درماني، تشخيصي و ترميمي، مادون قرمز IR و ترموگرافي، ماوراء بنفش، نور و اپتيك.