درمان پركاري تيروئيد

درمان پركاري تيروئيد

 

پركاري تيروئيد يك بيماري شايع ناشي از فعاليت زياد هورمون تيروئيد است و از تعدادي از فرآيندهاي بيماري زا ناشي مي شود. راهكارهاي چندي در درمان پركاري تيروئيد بكار گرفته شده است، بعنوان مثال، استفاده از داروهاي آنتي تيروئيد از قبيل پروپيلودراكيل يا متي مازول، تيرودكتومي، اما دارودرماني و معالجه  با ¹³¹I از متداولترين انتخابات هستند.

علت اساسي استفاده از درمان راديويد اينست كه آن در تيروئيد انباشته شده و غده ها را با تابشهاي g و^- b  تابش دهي مي كند، در حدود %90 كل دز تابشي از ذرات ^- b ناشي مي شود. چندين روش انتخاب دز درماني ¹³¹I در حال استفاده است. ساده ترين روش تجويز مقدار يكساني از يديدسديم- ¹³¹I، معمولاً 3 تا 7mCi   معادل (111-259MBq)، براي همه بيماران با شرايط كلينيكي پركاري تيروئيد مشابه مي باشد. تقريباً 60% بيماران از معالجه پركاري تيروئيد در مدت 3 تا 4 ماه بهبودي حاصل مي كنند، و يك معالجه ثانوي براي 25% تا 30 %‌ ساير بيماران بكار مي رود. اين روش اكتيويته ثابت محدوديتهايي دارد، زيرا اكتيويته تجويز شده دلخواه  است و به شدت بيماري يا وزن غدد ارتباطي ندارد.

متداولترين روش معالجه ¹³¹I‌ تجويز يك مقدار خاصي از ¹³¹I‌ بر حسب ميكروكوري بر گرم از تيروئيد، براساس ارزيابي جذب تيروئيد و جرم غدد مي باشد. فرض بر اين است كه نيمه عمر بيولوژيكي ميانگين ¹³¹I‌ براي كليه بيماران يكسان است. رابطه تجربي براي اين روش به شكل زير داده مي شود.

(%) جذب در 24 ساعت/(100 × (g) جرم تيروئيد ×µCi /g )=تجويزµCi

 

 بسياري از كلينيك ها از يك دز 55 تا 80µCi (2-3 MBq) بر گرم براي بيماري گراوس استفاده مي كنند.

چنانچه فرض شود 1µCi(37KBq) جذب شده در تيروئيد، منجر به 1‌ راد (0/01Gy) دز تابشي شود، آنگاه،  براي مثال، يك دز 80µCi (2/96MBq) بر گرم 6400‌ راد (64Gq) به غدد تيروئيد با ميزان جذب 75%‌  مي دهد. جرم تيروئيد از طريق معاينه يا عكس تيروئيد تخمين زده مي شود. براي بيماران با غدد بسيار بزرگ  و شديداً پركار، دز بزرگتري در حدود 160 تا 200µCi (5/9- 7/4 MBq) بر گرم براي بدست آوردن پاسخ سريعتر تجويز مي شود.

      درمان ¹³¹I‌ براي زنان باردار ممنوع است، زيرا ¹³¹I‌ از ديواره جنيني عبور مي كند و مي تواند باعث مخاطرات تابشي به تيروئيد جنين گردد. تيروئيد جنين در هفته دهم حاملگي شروع به جذب يد مي كند و از اينرو درمان ¹³¹I‌ اين زمان بايد ممنوع شود. همچنين،‌ در دوره زماني قبل از هفته دهم حاملگي،  برخي از درمان ممكن است موجب پرتوگيري تابشي به جنين شده و از اينرو نبايد صورت گيرد. پيشنهاد شده است كه يك آزمون بارداري قبل از شروع درمان با ¹³¹I براي كليه خانمها در سنين پتانسيل حاملگي انجام شود. به بيماران معالجه شده با ¹³¹I توصيه مي شود كه حاملگي را براي 6 ماه پس از درمان به تعويق بيندازيد.

      در بيماري گراوس، بهبود كامل پركاري تيروئيد در 60% بيماران بعد از معالجه بدست مي آيد. براي بيماران با پركاري تيروئيد شديد، بويژه بيماران مسن تر، قبل از شروع درمان با ¹³¹I، درمانهايي با استفاده از داروهاي آنتي تيروئيد بكار گرفته مي شود تا نتايج بهتري حاصل گردد. بازگشت پركار تيروئيد پس از اولين معالجه در حدود 6%‌ تا 14%‌بيماران يافت مي شود و نياز به تكرار درمان با ¹³¹I وجود دارد. پركاري تيروئيد در بين 25% تا 40%‌ بيماران معالجه شده، بويژه آنهايي كه با دزهاي بالايي از ¹³¹I درمان شده اند، مشاهده مي شود. بمنظور كاهش شيوع پركاري تيروئيد، دزهاي كمتر يا تقسيم شده اي از ¹³¹I در يك مدت طولاني تري تجويز مي شود. بعد از درمان با ¹³¹I، داروهايي از قبيل thiomides، يد پايدار، و عوامل مسدود كننده آدرنالين ^- b (پروپرانولول، متوپرولول و...) بمنظور كنترل پركاري تيروئيد به بيماران داده مي شود.

      گواتر چند غده اي سمي (بيماري پلومر) در مقابل درمان ¹³¹I بسيار مقاوم هستند و بطوريكه با چندين دزهاي بالاي ¹³¹I درمان مي شوند. به علت مقاومت در مقابل درمان شيوع پركاري تيروئيد در اين گروه از بيماران پايين است. اين بيماران بايد براي درمان با ¹³¹I با پيش درمان آنتي تيروئيد آماده شوند.

      در تعداد كمي از بيماران، نتايج تشديد پركاري تيروئيد به شرايطي از قبيل نارسايي قلبي و بحران تيروئيد در مدت 3 تا 5 روز بعد از درمان با ¹³¹I بايد توجه شود. اين نتايج ناشي از آزادسازي مفرط 3T و4T از غده تيروئيد درمان شده است. بهرحال، امروزه شيوع پركاري تيروئيد وخيم از طريق استفاده از پيش پروپرانولول براي درمان كاهش يافته است.