مولد (Generator) راديوايزوتوپ براي ايزوتوپ‌هاي با عمر كوتاه

مولد mTc99 - Mo99

يكي از برجستگي‌هاي مهم در زمينه شيمي راديوداروها توسعه مولد mTc99  درآزمايشگاه ملي بروكهون(BNL) ايالات متحده در اواخر سال‌هاي1950 بود. Mo99 با گسيل b بهmTc99 فروپاشي مي‌نمايد. در مولد mTc99، مادر Mo99 به وسيله يك ستون كوچك آلومين اسيدي جذب مي‌شود. به دليل اختلاف خواص شيمياييTc و Mo، محصول دختر، mTc99 به صورت  به طور انتخابي در سالين نرمال در تناوب‌هاي زماني دوشيده مي‌شود. عمر مفيد اين مولد تقريباً دو هفته است. توسعه يك ستون مولد كروماتوگرافي كه در بالا توضيح داده شد نياز

به اكتيويته ويژه بالاي Mo99 دارد كه از طريق شكافت U235 يا پرتودهي هدف غني شده Mo99 دريك رآكتور با شار نوتروني بالا به دست مي‌آيد.

در حالت اكتيويته ويژه پايين Mo99  به وسيله پرتودهي هدف Mo طبيعي در رآكتورهاي با شار نوتروني متوسط مثل رآكتور سيروس(CIRUS) و زروا(Dhruva) در ترامبي توليد شده، مولد براساس استخراج با حلال است. تكنسيم به صورت پرتكنتات سديم با ميتل اتيل كتون(MEK) از محلول بازي موليبدات استخـراج مي‌شـود. سپس MEK تبخيـر شده و باقي‌مانده در محلول سالين نرمال بازگردانده شده و براي استفاده انساني استرليزه مي‌گردد. مولد ژل سيستم ديگري است كه مزايايي در رابطه با آساني و ايمني عمليات ستون دارد، حتي بدون رجوع به اينكه Mo99 توليد شده از شكافت پر هزينه است. Mo99 با اكتيويته ويژه متوسط به يك ماتريس نامحلول ستون ژل زيركونيم موليبدات(ZrMo) بازگردانده مي‌گردد. mTc99 با سالين نرمال يا حتي با آب از ستون ژل ZrMo كه به صورت مبادله كاتيوني عمل مي‌كند دوشيده مي‌شود

مزاياي mTc99

mTc99 داراي خواص مناسبي براي تشخيص در پزشكي هسته‌اي است. اين خواص عبارتند از :

(الف) انرژي گاماي keV140 براي آشكارسازي كارآ مناسب بوده و عكس‌هاي با كيفيت بالا با

دوربين گاما دارد. اغتشاش به دليل تضعيف با بافت‌هاي بدن پايين است.

(ب) فروپاشي mTc99 همراه با تنها جزء كمي از گسيل ذره‌اي بوده و لذا، راديو داروهاي mTc99 

حتي تا 40-30 ميلي‌كوري مي‌تواند به طور ايمن در بيماران به كار رود.چنين دز بالايي داراي كيفيت مناسب و بهتر عكس‌ها و اطلاعات با اطمينان بالاتر خواهد بود.

(پ)  نيمه عمر 01/6 ساعتي mTc99 براي بسياري از مطالعات پزشكي هسته‌اي كاملاً مناسب است.

(ت)  حالات چندگانه اكسايش تكنسيم فرمولاسيون شيميايي كمپلكس‌هاي كواوردينه را مقدور مي‌سازد.

(ث) mTc99 به راحتي از سيستم مولد قابل توليد است.

(ج) مادر Mo99 با هزينه پايين‌تري قابل دسترس بوده و لذا، از نظر اقتصادي قابل توجه است.

لذا، mTc99 “اسب كاري” پزشكي هسته‌اي است و 80% از كليه مطالعات پزشكي هسته‌اي كه در سطح جهان انجام مي‌پذيرد به عهده اين ايزوتوپ خاص است. پرتكنتات سديم
 (4TcO m99 Na) حاصل از مولد براي تهيه تعداد زيادي از راديوداروها با اختلاط ساده با “كيت‌هاي سرد” تهيه مي‌شود. كيت سرد داراي ليگاند‌هاي مورد نياز براي شلات نمودن با يك عامل احياء، بافر و نگه‌دارنده‌ها مي‌باشد. در افزودن  روي كيت‌هاي سرد، پرتكنتات به حالت ظرفيت مناسب احياء شده و با شلات جهت تشكيل راديودارو همراه مي‌شود. غلظت تكنسيم در اين راديوداروها تنها در حدود M7-10 است. و حال راديوداروهاي mTc99 براي بسياري از اعضاء بدن و شرايط كلينيكي قابل دسترس است (جدول 1).

 

جدول ۱: راديوداروهاي mTc99

 

اسكن جگر

كلوئيد سولفور Tc، كلوئيد قلع– Tc، فيتات– Tc

مطالعات فعاليت كليه

گلوكوهپتونات -Tc، Tc-DTPA، دي‌مركاپتوساكسينات -Tc ،

مكاپتواستيل تري‌گليسين- Tc، اتيلين دي سيستين-Tc.

اسكن استخوان

ميتلن دي فسفونات -Tc (MDP)

مطالعات كار كبدي

مبروفنين-Tc، ديسوفنين-Tc

] مشتقات ايمينودي استيك اسيدIDA))[

اسكن شش

ميكروسفرس يا تراكم ماكروني Tc-HSA

آئروسل‌هاي– Tc

 مطالعه و بررسي قلب

گلبول هاي سرخ-Tc، پيروفسفات-Tc، گلوكارات-Tc، سستاميبي-Tc، تتروفسمين-Tc.

جريان خون مغز

Tc-d، HMPAO –1، L-Tc، ECD-L

عكس‌برداري عفونت يا آماس و التهاب

Tc- لئوسايت‌ها، HIgG -Tc